مایع دستشویی آنتی باکتریال؛ مفید، بی اثر یا مضر؟! - اوه | آوای زندگی

مجله آنلاین / شوینده ها

۲۵ , اسفند , ۱۳۹۸

یادم می­آید پیش از این، وقتی در قفسه­ی مواد شوینده فروشگاهی؛ قصد انتخاب یک مایع دستشویی مناسب، جهت سرویس بهداشتی را داشتم، فارغ از برند، فرم و ظاهر محصولات، همیشه عنوان جالب" مایع دستشویی آنتی باکتریال " درج شده بر روی برخی از محصولات، باعث می­شد در انتخابم اندکی سردرگم شوم!

 در حقیقت جمله عنوان شده بر روی لیبل این محصولات، این اطمینان را در ذهنم ایجاد میکرد که ترکیبات آنتی باکتریال، فراتر از یک شوینده معمولی عمل خواهند کرد و پس از مصرف،  نه تنها دستانی تمیزتر خواهم داشت بلکه از شَر بسیاری از باکتری ها و عوامل بیماری زا نیز خلاص خواهم شد. این تردید در انتخاب که نشان از ناآگاهی من بود سبب شد تا بدنبال پاسخی دقیق تر برای این پرسش باشم: آیا شوینده های آنتی باکتریال واقعا مفید هستند یا بی اثر؟ ممکن است مضراتی نیز داشته باشند؟

نگاهی به تاریخچه تولید این محصولات نشان میدهد که تولید شوینده های آنتی باکتریال از آنجایی آغاز شد که تولیدکنندگان خارجی که همیشه پیشگام محصولات جدید بوده و هستند با استفاده از برخی ترکیبات موثر در فرمول محصولات خود، ادعا کردند که این شوینده ها دارای خاصیت آنتی باکتریالی می­باشد، یعنی این محصولات توانایی کاهش گسترش و عفونت ناشی از باکتری ها را دارند.  البته این ادعای آنها ادعای اشتباه یا غیر علمی نبود چرا که تاثیر آنتی باکتریالی بسیاری از آن ترکیبات از جمله ماده موثر "تری کلوزان" از لحاظ علمی شناخته شده بود و در بسیاری از محصولات ارایشی و بهداشتی از مدتها مورد استفاده قرار گرفته بود.

   لذا این محصول با هدف ضدعفونی کنندگی، تولید و به بازار عرضه شد. اما از آنجا که تولید هر محصول جدیدی مشمول مراحل گوناگون قانونی و ... است، این محصول نیز از این فرآیند مستثنی نبود. سازمان غذا و دارو آمریکاFood and Drug Administration))  که به اختصار به آن FDA نیز گفته میشود و یکی از نهادهای وابسته به وزارت بهداشت ایالت متحده آمریکا و یک نهاد جهانی ست. این سازمان به کلیه محصولات مرتبط با سلامت انسان و جامعه نظارت دارد و از نظر این سازمان، تمام مایعات دستشویی در یک رده بندی نیستند و مایعات دستشویی آنتی باکتریال جزء محصولاتی هستند که به منظور کاهش گسترش و عفونت ناشی از باکتری­ها، ترکیبات خاصی  به آنها اضافه شده است.  لذا اولین نکته حائز اهمیت برای این سازمان، مستنداتی است که بتواند قویاَ این ادعا را اثبات کند و شرکتهای تولید کننده موظف بودند تا بصورت کاملا علمی، مستند و دقیق به ارائه مدارک و مستندات بپردازند.

    اما متاسفانه مستندات ارائه شده از سوی تولید کنندگان، برای سازمان FDA نتوانست چندان قانع کننده باشد و محققان وابسته به این سازمان، تحقیقات لازم را خودشان آغاز کردند. آنها پس از تحقیقات لازم به این نتیجه رسیدند که دلایل قابل قبولی برای اثبات این ادعا واقعا وجود ندارد و مایعات دستشویی آنتی باکتریال، عملاَ تاثیر بیشتری از یک شوینده معمولی، بر میزان گسترش باکتریها و یا کاهش عفونت باکتریایی ندارند! بیشتر پزشکان نیز معتقدند بهترین محصول برای شستشوی دست ، استفاده از آب و صابون در زمان کافی و با دقت بالا ست و  استفاده از محصولات آنتی باکتریال باید محدود به مکان هایی شود که عفونت در آنجا زیاد است، مثل بیمارستان ها، مکانهای پر رفت و آمد و یا محدود به زمان هایی شود که  با شیوع برخی  بیماری های مواجه هستیم.. همچنین برخی از دانشمندان نیز  معتقدند مضرات استفاده از ترکیبات آنتی باکتریال بر پایه تری کلوزان بیشتر از فواید آنها است! این پژوهشگران بر این باور هستند که شاید زمان بسیار سریع شستشو(کمتر از 30 ثانیه) مانع از آن شود که ترکیب آنتی باکتریال تری کلوزان بتوانند نقش موثر خود را در از بین بردن عوامل بیماری زا به نحو احسنت ایفا کنند (جدا از اینکه عامل بسیاری از بیماریها اصلاَ باکتریها نیستند بلکه ویروسها هستند!!) اما  از بین رفتن باکتری های طبیعی و مفید بدن در حین استفاده از محصولات آنتی باکتریال دور از وقوع نیست و این موضوع  سیستم ایمنی بدن را بی شک تحت تاثیر قرار خواهد داد و باعث بروز مشکلاتی در دراز مدت خواهند شد.

   از طرفی این ترکیب آنتی باکتریال (تری کلوزان) از آنجایی که زیست تخریب ناپذیر است ، با ورود به سیستم فاضلاب شهری و در تماس طولانی مدت با باکتریها، نه تنها با کشتن شمار زیادی از انواع آنها باعث اختلال در اکوسیستم می شوند، افزایش مقاومت باکتری ها در مقابل ترکیبات ضدعفونی کننده را نیز افزایش می دهند و مقاومت باکتریها در مقابل ترکیبات آنتی بیوتیک و آنتی باکتریال، یک خطر جدی زیست شناسی در دراز مدت خواهد شد.

   لذا مجموع این نتایج سبب شد تا سازمانFDA  تصمیم بگیرد استفاده از تری­کلوزان را به عنوان یک ترکیب موثر آنتی باکتریالی در مایعات دستشویی ممنوع اعلام کند.  درحال حاضر برخی از شرکتهای تولید کننده، با جایگزینی تری­کلوزان با دیگر ترکیبات موثر، توانسته اند این خلاء را جبران کرده و محصولات شوینده دست با خاصیت آنتی باکتریالی جدیدی را به بازار عرضه کنند اما یادمان باشد که در حین استفاده از این محصولات به هدف و محل مصرفمان دقت کافی داشته باشیم.

گردآوری:فاطمه شهابی- کارشناس ارشد شیمی تجزیه -کارشناس واحد تحقیق و توسعه گروه صنعتی پاکشو

منابع:

Outside Activities of FDA Employees (OEI-01-04-00400; 02/06

arstechnica.com

این مقاله را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تمامی حقوق مادی و معنوی این تارنما متعلق به گروه صنعتی پاکشو می‌باشد.     uniqosoft